AIJournaal
Uitleg

Kan het internet dagenlang uitvallen? Wat bekend is over storingen, AI en je eigen voorbereiding

Een stil serverruimte-gangpad met rijen gesloten kasten, waarvan één kast geen lampjes meer heeft, en op een metalen tafel een papieren noodchecklist met een pen.
AI-gegenereerde foto (symbolisch beeld)

Een storing bij Amazon Web Services duurde in oktober 2025 ruim veertien uur, en het NCSC waarschuwt dat AI het vinden van digitale zwakke plekken versnelt. Wat weten we echt over het risico op langdurige uitval, en wat adviseert de overheid?

Waarom dit ertoe doet

Nederland is sterk digitaal en daardoor kwetsbaar voor storingen, zegt de directeur van het NCSC. De overheid vraagt burgers daarom om zich voor te bereiden op 72 uur zonder water, stroom of internet.

De vraag of het internet dagenlang kan platgaan, komt vaak op in het nieuws. Het eerlijke antwoord begint met wat we kunnen aantonen. In de gebruikte bronnen staat geen bevestigde gebeurtenis waarbij het hele internet meerdere dagen uitviel. Wel zijn er bevestigde storingen van uren tot ruim een dag bij één aanbieder.

Het duidelijkste voorbeeld is de storing bij Amazon Web Services (AWS), een van de grootste aanbieders van clouddiensten. Dat zijn computers en opslag die bedrijven huren in plaats van zelf te beheren. Op 19 en 20 oktober 2025 ging het mis in de regio US-EAST-1 in Noord-Virginia. Volgens de samenvatting van AWS zelf duurde de storing van 23:48 uur Amerikaanse westkusttijd op 19 oktober tot 14:20 uur op 20 oktober. Dat is ruim veertien uur.

De oorzaak was geen aanval maar een fout. Volgens AWS zorgde een verborgen softwarefout, een zogeheten race condition, voor een onjuist leeg adresrecord in het DNS-beheer van de database DynamoDB. DNS is het systeem dat naamsadressen omzet in adressen die computers kunnen vinden. Dat probleem was om 02:25 uur hersteld, maar daarna bleven andere AWS-diensten last houden, bijvoorbeeld bij het opstarten van servers. Sommige onderdelen, zoals Redshift-clusters, waren pas op 21 oktober om 04:05 uur volledig terug. Hoe lang de storing duurde, hangt dus af van wat je als einde telt: bronnen noemen veertien tot ongeveer vijftien uur.

Het was ook geen uitval van het internet zelf. Het ging om één regio van één aanbieder, waarvan veel diensten bleken af te hangen. Dat is een conclusie uit de beschikbare gegevens, geen uitspraak uit een bron. Het internet is een netwerk van vele netwerken, en is gebouwd om uitval van delen op te vangen. Dat is achtergrondkennis van de redactie, niet uit de bronnen. Over andere grote storingen, zoals die van CrowdStrike in 2024, kunnen we in dit artikel geen betrouwbare duur of oorzaak geven, omdat die niet zijn gecontroleerd.

Dan de rol van AI. Het NCSC, het Nederlandse overheidscentrum voor cybersecurity, meldde op 15 april 2026 dat Anthropic een AI-model met de naam Mythos heeft aangekondigd. Het is bedoeld om kwetsbaarheden op te sporen en die te koppelen tot aanvalsketens, een reeks stappen waarmee een aanvaller binnendringt. Volgens de door Anthropic gepresenteerde resultaten gaat dat sneller. Dat is dus een claim van het bedrijf zelf. Het NCSC zegt dat het model de verdediging kan versterken, maar ook aanvallen kan versnellen.

Het NCSC noemt de technische details beperkt. Het acht het aannemelijk dat er echte kwetsbaarheden worden gevonden, maar het is minder duidelijk hoe makkelijk ze in de praktijk te misbruiken zijn. Het verwacht dat vergelijkbare mogelijkheden snel breder beschikbaar komen. Nu mogen alleen een selecte groep grote techbedrijven het model gebruiken. Ook zegt het NCSC dat aanvallers AI al gebruiken om delen van een aanval te automatiseren. Het Cybersecuritybeeld Nederland 2026 stelt volgens zoekfragmenten dat kwaadwillenden door AI steeds sneller en meer onbekende kwetsbaarheden vinden. Die documenten zijn voor dit artikel niet volledig gelezen.

NCSC-directeur Matthijs van Amelsfort zegt in de NOS dat het misbruiken van een fout vroeger dagen duurde en nu uren. Ook worden er fouten gevonden in systemen van twintig jaar oud. Onafhankelijke onderzoekers in hetzelfde stuk, Baloo en Fischer, denken dat verdedigers nu nog in het voordeel zijn. Ze waarschuwen wel dat er haast is, omdat criminelen dezelfde programma's kunnen gebruiken. Een van hen zegt dat oudere AI-systemen dezelfde fouten ook al konden vinden. Dat nuanceert het beeld dat AI opeens goed werd in het vinden van fouten.

AI helpt dus aan beide kanten. Het NCSC adviseert organisaties sneller te patchen, dus zwakke plekken sneller te herstellen met updates, en hun reactietijd te verkorten en de basisbeveiliging op orde te brengen. AI kan ook de verdediging helpen, bijvoorbeeld door afwijkend gedrag in netwerken te herkennen. Belangrijk: het NCSC en de NOS leggen geen verband tussen AI en een kans op meerdaagse internetuitval. De AWS-storing kwam bovendien door een fout, niet door AI of een aanval.

Dan de bewering dat er 70 procent kans is op een meerdaagse uitval binnen zes maanden. In geen van de geraadpleegde officiële bronnen, van het NCSC, de Rijksoverheid of de NCTV, staat zo'n percentage. De overheid zegt alleen dat de kans op noodsituaties groter wordt, zonder getal. Dat bewijst niet dat de bewering onwaar is, maar wij vonden er geen onderbouwing voor. Zie het getal dus als een bewering van anderen.

Over de afhankelijkheid van een paar, vooral Amerikaanse, cloudbedrijven kunnen we weinig zeggen. Een onderbouwde analyse voor Nederland is niet gevonden. De AWS-storing laat wel zien hoe veel diensten kunnen leunen op één regio van één aanbieder. De NCSC-directeur noemt Nederland heel erg digitaal en daardoor kwetsbaar.

Wat kun je zelf doen? De Rijksoverheid startte op 3 november 2025 de campagne Denk vooruit. Burgers worden gevraagd zich voor te bereiden op 72 uur zonder water, stroom of internet, met als reden geopolitieke ontwikkelingen en klimaatverandering. Hulpdiensten kunnen niet overal tegelijk zijn, dus de meeste mensen moeten de eerste 72 uur zichzelf redden. Het advies is niet specifiek voor cloudstoringen of AI-aanvallen.

De overheid noemt drie stappen: maak een noodpakket, maak een noodplan en praat met elkaar en help elkaar. In het pakket horen bijvoorbeeld flessen water, houdbaar eten, een zaklamp met batterijen, een powerbank, een klein EHBO-setje, contant geld en een deken. Denk ook aan eigen behoeften, zoals babyvoeding, medicijnen of huisdiervoer. In het noodplan staat hoe je elkaar bereikt, waar je elkaar ontmoet, wie de kinderen ophaalt en wie extra hulp nodig heeft. Volgens de overheid valt ook een informatieboekje, Bereid je voor op een noodsituatie, bij mensen in de brievenbus.